41) Geniş bandlı bir güç kuvvetlendirici çıkışında aşağıdakilerden hangisi kullanılır?

a) Yüksek geçiren filtre                                            b) Alçak geçiren filtre
c) Dirençli bastırıcı                                                  d) Åžebeke filtresi

GeniÅŸ bandlı yükselteçlerin çıkış transformatörlerinden sonra Alçak geçiren ( Lowpass filter) filtreler kullanılır.Bunun sebebi kuvvetlendirici çıkışındaki harmonik ihtiva eden akımların önlenmesi veya zayıflatılmasıdır.Böylece RF harmoniklerinin  antenden yayılması önlenmiÅŸ olur.

Doğru cevap b) şıkkıdır.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

42) Çıkışında bir band geçirgen filtre ile donatılmış bir  VHF verici :

a)   Ãœretilen tüm frekansları keser.
b)   Ãœretilen tüm harmonikleri geçirir.
c)   Ãœretilen tüm alt harmonikleri geçirir.
d)   Sadece istenilen frekansları en az kayıpla geçirir.

Band geçiren filtreler ( Bandpass filter)  isminden de anlaşılacağı gibi belirlenmiÅŸ bir band geniÅŸliÄŸindeki frekansları  geçirmek üzere gerekli devrelere konulurlar .Bu ayni zamanda bandın alt ve üstündeki  istenmeyen frekans ve harmoniklerin durdurulması anlamına gelmektedir.Bunu yaparken filtrelerin mümkün olan en az kayıpla çalışması istenir.Bu tip Filtreler  LC devre elemanlarının muhtelif baÄŸlantı ÅŸekillerinde kullanılması ile Alçak ve Yüksek geçiren filtre olarak dizayn edilebilir.Chebyshev  ( Rus matematikçi ve bilim adamı Pafnuty Chebyshev adına izafeten ) filtreleri bunların en önemli örnekleridir.Daha keskin kesme (Cut-off)  frekanslı filtrelerde genellikle seri ve paralel rezonans devreleri kullanılmaktadır. Günümüz elektronik devrelerinde çok çeÅŸitli filtreler kullanılmaktadır.

Doğru cevap d) şıkkıdır.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

43) Bir amatör telsizcinin komşusu, telsiz istasyonunun müzik setine yaptığı enterferanstan şikayetçidir.Mümkün olan çözüm aşağıdakilerden hangisi olabilir?

a)   Verici çıkışına ferrit filtre konulması.
b)   Verici çıkış uçları arasına bir kondansatör baÄŸlanması.
c)   Müzik setinin hoparlör baÄŸlantılarının ekranlı kablo ile yapılması .
d)   Vericinin çıkışının çıplak iki telli hat ile yapılması..


KomÅŸu, müzik setine yapılan enterferans  sebebiyle haklı olarak ÅŸikayette bulunmuÅŸtur.
Bu tip olaylar bir çok arkadaşımızın başına gelmiÅŸtir ve gelecektir.Amatör telsizci , telsizini kullanma hakkına sahiptir ancak komÅŸularının müzik seti,TV, radyo cihazlarına sarkması kabul edilemez.Bu gibi durumlarda genellikle hoparlör baÄŸlantı kablolarının ÅŸildli yapıda ( ekranlı = screened ,  yani koaks kablolarında olduÄŸu gibi) kablolarla deÄŸiÅŸtirilmesi sorunu genellikle çözmektedir.TV ve radyo cihazlarında AC giriÅŸ filtresi veya anten filtresi kullanılması sorunu genellikle çözmektedir.

Doğru cevap c) şıkkıdır.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

44)   RF akımları ile çalışan bir elektronik cihaz :

a)   Topraklanmamalıdır.
b)   Batarya ile beslenmelidir.
c)   Mümkün olduÄŸunca iyi ekranlanmalıdır.
d)   Hepsi.

RF akımları ile çalışan elektronik cihazlar mümkün olduğu kadar iyi ekranlanmalıdır.
Bunun için genellikle cihazların dış kapları metalden imal edilmekte ve böylece ekranlanma (screening) temin edilmiş olmaktadır.. ( Faraday kafesi )

Doğru cevap c) şıkkıdır.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Soru 45)  144 MHz’in üçüncü harmoniÄŸi aÅŸağıdaki bandlardan hangisine düşer?

a) UHF bandı                                                       b) FM broadcast
c) Hava bandı                                                      d) SHF bandı


144 MHz’in üçüncü harmoniğini bulmak için 144’ü 3 le çarparız :


                             144 x 3  = 432

432 MHz frekansı UHF bandı içinde yer alır .

Doğru cevap a) şıkkıdır.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

46) Sinüs ÅŸeklinde bir dalganın efektif  (RMS) deÄŸeri 12 volttur.Tepeden tepeye deÄŸeri aÅŸağıdakilerden hangisidir?

a)  16.97 Volt             b) 24 Volt                   c) 33.9 Volt              d) 36.4 Volt

Sinüs dalgasının RMS değeri (Root Means Square) kelimelerinin baş harfleri alınarak oluşturulmuş bir değerdir yani Karekök değeri demektir.220 volt şehir cereyanı ifadesi kullandığımız AC voltajın RMS değeridir.Aklımızda bulunmasında yarar var çünkü bazen imtihanlarda soru olarak gelebilir.

Burada önce Vtepe (Vpeak)    deÄŸerini bulmamız gerekir :

                                   Vpeak = Vrms  x  Karekök 2

Karekök 2  açılımı 1.414 olacağından :       Vpeak = Vrms x 1.414   olur.

Verilen RMS deÄŸeri 12 volt olduÄŸuna göre   Vtepe =   12 x 1.414  =  16.96 volt çıkacaktır.

Åžimdi tepeden tepeye deÄŸerini bulmak için tepe deÄŸerini 2 ile çarparız, çünki bir AC voltajın tepe (peak) deÄŸeri pozitif alternanstaki veya negatif alternanstaki deÄŸeridir.Bir saykılı yani sıfırdan maksimum pozitif deÄŸere oradan sıfıra ve negatif maksimum deÄŸere oradan sıfıra geçmesi sebebiyle meydana gelen sinüs dalgasının toplam voltajı  tepeden tepeye ( peak-to-peak ) voltaj olarak adlandırılmıştır. Böylece tepe ( peak) deÄŸerinden tepeden tepeye ( peak-to-peak) deÄŸerini bulabilmek için tepe (peak) deÄŸerinin 2 ile çarpılması gerektiÄŸi açıkca anlaşılır.

        Netice :                          16.96 x 2 = 33.9 volt.

   
  DoÄŸru cevap c) şıkkıdır.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

47) AGC katının işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

a)   Amplifikatör güç kontrolu
b)   Alt-geçirgen doÄŸrulma
c)   Otomatik çıkış kontrolu
d)   Otomatik kazanç kontrolu

AGC ismi Otomatik kazanç kontrolu (Automatic Gain Control)  ifadesinin baÅŸ harflerinden oluÅŸturulmuÅŸ bir ifade olup bu devre kullanıldığı devrede otomatik kazanç kontrolunu yapar.Kısaca bu devre, alıcıda hemen demodülatör devresinin çıkışındaki voltajın uygun bir noktadan alınıp geriye yani baÅŸlangıçtaki RF katlarındaki devrelere negatif bayez ( Negative bias voltage) voltajı olarak uygulanması ile oluÅŸturulur.

Doğru cevap d) şıkkıdır.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
48) Bir çıkış katının aşırı sürülmesi :

a)   Yüksek SWR’ye neden olur
b)   Ã‡Ä±kış gücünü arttırır
c)   Yüksek seviyeli harmonic üretir
d)   Ã‡Ä±kış transistor ünü yakar


Çıkış katı olan herhangi bir elektronik devrede çıkış katının aşırı sürülmesi demek, giriÅŸe uygulanan  iÅŸaretin  seviyesinin normalinin üstünde arttırılması demektir.Böyle bir iÅŸlem o katın çalışma eÄŸrisinin ( Her devrenin bir çalışma eÄŸrisi grafiÄŸi vardır) hatti  olmayan (Nonlinear) kısmında çalışmasına sebeb olacağından  çıkışta bol miktarda harmonikler üretilir.

Doğru cevap c) şıkkıdır.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

49) Bir FM sinyalinin güçlendirilmesi sırasında kullanılacak en etkili güçlendirici sınıfı aşağıdakilerden hangisidir?

a) A sınıfı                    b)  AB sınıfı              c) B sınıfı                d) C sınıfı

Daha önceki sorulardan birine cevap verirken   amplifikatör sınıflarının kullanılışlarından bahsetmiÅŸtik.C sınıfı amplifikatörler kesinlikle saturasyonda çalışırlar ve dolayısı ile çalışma eÄŸrilerinin hatti olmayan ( Nonlinear) bölümlerinde çalıştırılırlar.Yani giriÅŸ iÅŸaretinin tepe deÄŸerleri ile çalışma baÅŸlatılacak ÅŸekilde gereken besleme voltajları ile çalıştırılırlar  ve giriÅŸ iÅŸareti genliÄŸi de bu çalışma ÅŸekline uygun olacak seviyede uygulanır.Bu hatti olmayan çalışma sebebiyle de çok miktarda harmonik üretilir.FM sinyalinde taşıyıcının genliÄŸi deÄŸiÅŸmez sadece uygulanan modüle edici sinyal ile frekansı deÄŸiÅŸtirilir.Kısaca FM sinyalinin genliÄŸi sabittir ancak uygulanan RF giriÅŸ iÅŸaretinin genliÄŸine  baÄŸlı olarak genliÄŸi deÄŸiÅŸir..Böylece modulasyon iÅŸaretinin uygulanması toplam FM iÅŸareti genliÄŸinde deÄŸiÅŸiklik yapmaz. Bu özellik FM sinyalinin distorsiyonsuz olarak bir C sınıfı amplifikatörde istenilen deÄŸerde yükseltilmesini mümkün kılar.

Doğru cevap d) şıkkıdır.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

50) Bir yapay yük üzerine uygulanan RF akımı ölçülmek istenirse, aşağıdaki ampermetre tiplerinden hangisi kullanılır?

a)   Hareketli bobinli
b)   50 Hz’e ayarlı, demir göbekli
c)   Thermocouple cihazlı
d)   Hiçbiri

Bir devredeki RF ( Radio Frequency) akımını  ölçmek için Thermocouple miliampermetre veya ampermetreler kullanılır.Thermocouple algıladığı ısı derecesine göre bir dc akım üreten ve ayrı cins metallerin birleÅŸtirilmesiyle oluÅŸturulan bir devre aparatıdır.Devresine eklenmiÅŸ alçak deÄŸerde bir resiztans, üzerinden geçen  RF akımı ile ısınır ve bu ısı thermocouple elemanını harekete geçirir.Isınan eleman ufak miktarda bir DC akım üretir.Bu voltaj bir DC miliampermetreye (Ampermetreye ) uygulanır, bu metreler AC unitlere göre kalibre edildiÄŸinden RF akımın AC deÄŸerini gösterirler.Böylece RF akımının deÄŸeri ölçülmüş olur.

Doğru cevap c) şıkkıdır.

Hazırlayan :
Özhan Önder TA3BQ